O'KEEFFE v. IRELAND

CourtGrand Chamber (European Court of Human Rights)
Judgment Date28 January 2014
ECLIECLI:CE:ECHR:2014:0128JUD003581009
CounselCANTILLON E.
Respondent StateIreland
Official Gazette PublicationReports of Judgments and Decisions 2014 (extracts)
Applied Rules3;13;13+3;34;35;35-1;35-3;41

© Եվրոպայի խորհուրդ/ Մարդու իրավունքների եվրոպական Դատարան, 2014: Սույն թարգմանությունն իրականացվել է Եվրոպայի խորհրդի Մարդու իրավունքների հավատարմագրային ֆոնդի (www.coe.int/humanrightstrustfund) աջակցությամբ: Այն որևէ կերպ չի պարտավորեցնում Դատարանին: Ավելին իմանալու համար ծանոթացեք սույն փաստաթղթի վերջում ներկայացված հեղինակային իրավունքի վերաբերյալ նշումներին:

© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2014. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (www.coe.int/humanrightstrustfund). It does not bind the Court. For further information see the full copyright indication at the end of this document.

© Conseil de lEurope/Cour européenne des droits de lhomme, 2014. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de lhomme du Conseil de lEurope (www.coe.int/humanrightstrustfund). Elle ne lie pas la Cour. Pour plus de renseignements veuillez lire lindication de copyright/droits dauteur à la fin du présent document.

Դատարանի նախադեպային իրավունքի վերաբերյալ տեղեկատվական նշում թիվ 170

2014 թվականի հունվար

Օ Կեեֆեն ընդդեմ Իռլանդիայի - 35810/09

2014 թվականի հունվարի 28-ի վճիռ [Մեծ պալատ]

3-րդ հոդված

Պոզիտիվ պարտավորություններ (նյութական առումով)

Ազգային դպրոցում ուսուցչի սեռական ոտնձգություններից աշակերտին պաշտպանելու համար Պետության կողմից համարժեք մեխանիզմի ներդրման ձախողումը. խախտում:

Գործի փաստական հանգամանքները Դիմողը պնդել է, որ 1973 թվականին նա սեռական ոտնձգության է ենթարկվել ուսուցչի կողմից (Լ.Հ.), երբ նա աշակերտ է եղել պետության կողմից հիմնադրված դպրոցում, որը պատկանել է Կաթոլիկ եկեղեցուն և կառավարվել է նրա կողմից: Իռլանդիայում ազգային դպրոցները հիմնադրվել էին 19-րդ դարի սկզբին որպես պետության կողմից ուղղակիորեն ֆինանսավորվող տարրական դպրոցներ, որոնք համատեղ կառավարվում էին Պետության, խնամակալի և տեղական ներկայացուցիչների կողմից: Այս համակարգի ներքո Պետությունն ապահովում է ֆինանսավորման մեծ մասը և կարգավորում է այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են ուսումնական դասընթացը, ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստությունն ու վերապատրաստումը, սակայն դպրոցների մեծ մասը պատկանել է հոգևորականներին, ովքեր նշանակել են դպրոցի տնօրենին (պարտադիր հոգևորականի): Խնամակալն ու տնօրենն ընտրում, նշանակում և ազատում են ուսուցիչներին:

1973 թվականի սեպտեմբերին Լ.Հ.-ն ազատվել է իր պաշտոնից այն բանից հետո, երբ մյուս աշակերտները գանգատվել են նրա սեռական ոտնձգություններից: Այնուհանդերձ, այդ փուլում Կրթության և գիտության դեպարտամենտը չի տեղեկացվել բողոքների մասին և ոստիկանությանը որևէ հաղորդում չի ներկայացվել: Լ.Հ.-ն տեղափոխվել է մեկ այլ ազգային դպրոց, որտեղ նա շարունակել է դասավանդել մինչև թոշակի անցնելը` 1995 թվականը: Դիմողն ընկճվել էր այն սեռական ոտնձգությունից, որին նա ենթարկվել էր, և միայն 1990-ական թվականների վերջին այլ նախկին աշակերտի հաղորդման հիման վրա կատարված ոստիկանական քննությունից հետո խորհրդատվություն ստանալով` նա հասկացել էր իր հոգեբանական խնդիրների ու սեռական ոտնձգությունից կրած տառապանքի միջև եղած կապը: 1997 թվականին նա հաղորդում է ներկայացրել ոստիկանություն: Վերջնարդյունքում Լ.Հ.-ն մեղադրվել է դիմողի հաճախած ազգային դպրոցի մոտ 21 նախկին աշակերտների նկատմամբ սեռական ոտնձգություններ կատարելու 386 քրեական հանցանքների համար: 1998 թվականին նա իրեն մեղավոր է ճանաչել 21 մեղադրանքներով և դատապարտվել որոշակի ժամկետով ազատազրկման:

Արդյունքում` Հանցագործությամբ պատճառված վնասների փոխհատուցման տրիբունալի կողմից դիմողին փոխհատուցում է տրվել և բավարարվել է նրա հայցն ընդդեմ Լ.Հ.-ի: Նա նաև քաղաքացիական հայցեր է ներկայացրել տարբեր պետական իշխանությունների անփութության, այլ անձանց գործողությունների համար պատասխանատվության և սահմանադրական պարտավորությունների մասով կրած վնասների փոխհատուցման համար(տեխնիկական պատճառներով նա եկեղեցու դեմ քաղաքացիական հայցեր չի ներկայացրել): Այնուհանդերձ, Բարձրագույն դատարանը 2008 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Գերագույն դատարանի կողմից կայացված վճռով այս քաղաքացիական հայցերը մերժել է հիմնականում այն հիմքով, որ Իռլանդիայի Սահմանադրությունը հստակորեն նախատեսում է, որ ազգային դպրոցների շահերը փաստացի ներկայացնում են ղեկավարն ու տնօրենը, և տնօրենն առավել պատշաճ պատասխանող է անփութության համար ներկայացված հայցի դեմ և որ նա գործել է որպես եկեղեցու գործակալ, այլ ոչ թե պետության: Եվրոպական դատարան ներկայացված իր գանգատում դիմողը բողոքել է, inter alia, որ Պետությունը տարրական կրթությունն այնպես չէր կազմակերպել, որ իրեն պաշտպաներ սեռական ոտնձգությունից (Կոնվենցիայի 3-րդ հոդված) և որ ինքն ի վիճակի չի եղել հասնել` իրեն պաշտպանելու` պետության ձախողման ճանաչմանն ու պատճառված վնասի փոխհատուցմանը (13-րդ հոդված):

Իրավունքի հարցեր13-րդ հոդված

(ա) Նյութական տեսակետից Կառավարության անքակտելի պարտավորությունն է, ըստ անհրաժեշտության, հատուկ միջոցների և երաշխիքների կիրառման միջոցով երաշխավորելու երեխաների պաշտպանությունը վատ վերաբերմունքից, հատկապես տարրական կրթության համատեքստում: Այս կապակցությամբ երեխայի նկատմամբ նման սեռական բռնության բնույթն այնպիսին է, որ, հատկապես` երբ բռնություն գործադրողը երեխայի նկատմամբ իշխող կարգավիճակով է օժտված, արդյունավետ հայտնաբերման և հաղորդման մեխանիզմների առկայությունը հիմնարար է քրեական իրավունքի իմպլեմենտացման համար, որը կոչված է արգելելու նման բռնությունը: Պետությունը չի կարող հետ կանգնել կամ իրեն ազատել տարրական դպրոցների անչափահասների նկատմամբ ունեցած իր պարտավորություններից` դրանք փոխանցելով մասնավոր կազմակերպություններին կամ անհատներին:Եթե երեխան ընտրել է պետության կողմից հաստատված կրթական տարբերակներից որևէ մեկը (թե ազգային դպրոց, թե վճարովի դպրոց կամ տնային դպրոցական դասավանդում), ապա Պետությունը երեխայի կողմից դպրոցի ընտրության պատճառով չի կարող ազատվել նրան պաշտպանելու իր պոզիտիվ պարտավորությունից: Հետևաբար, Դատարանը պետք է որոշի, թե արդյոք Պետության կողմից ընդունված օրենքների շրջանակը և հատկապես բռնության հայտնաբերման ու արձանագրման մեխանիզմներն ապահովել էին ազգային դպրոց հաճախող երեխաների արդյունավետ պաշտպանությունը սեռական բռնության ենթարկվելու որևէ վտանգից, որի մասին իշխանություններն իմացել կամ պարտավոր էին իմանալ տվյալ ժամանակահատվածում: Քանի որ տվյալ փաստական հանգամանքները տեղի էին ունեցել 1973 թվականին, ուստի դիմողի գործով պետության պատասխանատվությունը պետք է գնահատվի այդ ժամանակ գոյություն ունեցող հանգամանքների և չափանիշների տեսանկյունից` անտեսելով այն հանգամանքը, որ անչափահասների` սեռական բռնության ենթարկվելու վտանգի մասին հասարակության իրազեկումն իրականացվել է կրթության համատեքստում:

Անվիճելի է, որ դիմողը սեռական բռնության էր ենթարկվել Լ.Հ.-ի կողմից, և նրա նկատմամբ վատ վերաբերմունքը 3-րդ հոդվածի ներքո է: Առկա է նաև որոշակի անհամաձայնություն կողմերի միջև իռլանդական տարրական դպրոցների համակարգի կառուցվածքի առնչությամբ, որը, որպես Իռլանդիայի պատմական փորձի արդյունք` այն կրթության ապահովման եզակի պետություն է Եվրոպայում (ուսումնական դասընթացի սահմանում, ուսուցիչների լիցենզավորում և դպրոցների ֆինանսավորում)` ազգային դպրոցներին ապահովելով ամենօրյա կառավարման համակարգով: Կողմերը չեն համաձայնել նաև ներպետական իրավունքի ու Կոնվենցիայի ներքո Պետության պատասխանատվության առումով ձեռք բերված արդյունքին:

Պետության պատասխանատվությունը սահմանելիս Դատարանը քննում է, թե արդյոք պետությունը պետք է տեղյակ լիներ անչափահասների նկատմամբ սեռական բռնության կիրառման վտանգին ինչպես եղել է համապատասխան ժամանակահատվածում ազգային դպրոցում դիմողի նկատմամբ, և արդյոք նման վատ վերաբերմունքից իր իրավական համակարգի միջոցով այն պաշտպանում է երեխաներին:

Դատարանը գտնում է, որ 1970-ական թվականներին նախորդող ժամանակահատվածում պետության կողմից հանցագործություններին հետամուտ լինելու բարձր մակարդակի միջոցով այն պետք է, որ տեղյակ լիներ անչափահասների դեմ կատարվող սեռական հանցագործությունների աստիճանի մասին: 1930-ական թվականներից մինչև 1970-ական թվականներին հաղորդումների թիվը հանդիսանում է մանրակրկիտ վիճակագրական ապացույց Իռլանդիայում երեխաների դեմ կատարված սեռական հանցագործություններին հետամուտ լինելու աստիճանի մասին: Ռայանի 2009 թվականի մայիսի զեկույցը նույնպես ապացուցում է, որ չափահասների կողմից երեխաների նկատմամբ սեռական բռնություն գործադրելու վերաբերյալ բողոքներ են ներկայացվել իշխանություններին 1970-ական թվականներին նախորդող ժամանակահատվածում և այդ ընթացքում: Չնայած այդ զեկույցը սևեռվել էր անչափահասների ուղղիչ հիմնարկների և արդյունաբերական դպրոցների վրա, սակայն զեկույցում ազգային դպրոցներում սեռական բռնությունների մասին նու...

To continue reading

Request your trial

VLEX uses login cookies to provide you with a better browsing experience. If you click on 'Accept' or continue browsing this site we consider that you accept our cookie policy. ACCEPT