S. AND MARPER v. THE UNITED KINGDOM

• Court: Grand Chamber (European Court of Human Rights)
• Judgment Date: 04 December 2008
• ECLI: ECLI:CE:ECHR:2008:1204JUD003056204
• Application Number: 30562/04;30566/04
• Date: 04 December 2008
• Respondent State: United Kingdom
• Counsel: MAMHY P. (of Messrs HOWELLS)
• Applied Rules: 8;8-1;8-2;41;46;46-2
• Official Gazette Publication: [object Object]

© ევროპის საბჭო/ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო, 2012. წინამდებარე თარგმანი შესრულებულია ევროპის საბჭოს ადამიანის უფლებათა სატრასტო ფონდის ხელშეწყობით (www.coe.int/humanrightstrustfund). სასამართლოსათვის იგი სავალდებულო ხასიათს არ ატარებს. დამატებითი ინფორმაციისათვის იხილეთ საავტორო უფლებების სრული მიმოხილვა მოცემული დოკუმენტის ბოლოს.

 Council of Europe/European Court of Human Rights, 2012. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (www.coe.int/humanrightstrustfund). It does not bind the Court. For further information see the full copyright indication at the end of this document.

 Conseil de l’Europe/Cour Européenne des Droits de l’Homme, 2012. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (www.coe.int/humanrightstrustfund). Elle ne lie pas la Cour. Pour plus de renseignements veuillez lire l’indication de copyright/droits d’auteur à la fin du présent document.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო

დიდი პალატა

საქმე ს. და მარპერი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ

(საჩივრები N. 30562/04 და 30566/04)

გადაწყვეტილება

სტრასბურგი

4 დეკემბერი 2008

წინამდებარე გადაწყვეტილება საბოლოოა,

თუმცა შეიძლება დაექვემდებაროს სარედაქციო გადახედვას

წინამდებარე საქმეზე ს. და მარპერი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ,

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდმა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

ჟან-პოლ კოსტა, პრეზიდენტი

ხრისტოს როზაკის,

ნიკოლას ბრატცა,

პერ ლორენსენი,

ფრანსუაზ ტულკენს,

ჯოზეფ კასადევალ,

ჯოვანი ბონელო,

კორნელიუ ბირსან,

ნინა ვაიიჩ,

ანატოლი კოვლერ,

სტანისლავ პავლოვსკი,

ეხბერტ მეიერ,

დანუტე იოჩიენე,

იან შიკუტა,

მარკ ვილიგერ,

პაივი ჰირველ,

ლედი ბიანკუ, მოსამართლეები,

და მაიკლ ო’ბოილი, სასამართლო გამწესრიგებლის მოადგილე,

2008 წლის 27 თებერვალს და 2008 წლის 12 ნოემბერს განმარტოებით ითათბირა,

გამოაქვს შემდეგი გადაწყვეტილება, რომელიც მიიღო ბოლოს-მითითებულ დღეს:

პროცედურა

1. საქმეს საფუძვლად დაედო საჩივრები (ნო.30562/04 და 30566/04) დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ, რომელიც ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა კონვენციის ("კონვენცია") 34-ე მუხლის შესაბამისად, ბრიტანეთის ორმა მოქალაქემ, ბ-ნმა ს.-მა ("პირველი მომჩივანი") და ბ-ნმა მაიკლ მარპერმა ("მეორე მომჩივანი") სასამართლოში შეიტანეს 2004 წლის 16 აგვისტოს. დიდი პალატის პრეზიდენტმა დააკმაყოფილა პირველი მომჩივნის თხოვნა არ გასაჯაროებულიყო მისი სახელი (მუხლი 47, ნაწილი 3, სასამართლოს რეგლამენტი).

2. მომჩივნებს, მიიღეს რა იურიდიული დახმარება, წარმოადგენთ ბ-ნი პ. მაი, მესრს ჰოუელსიდან, ადვოკატი, რომელიც პრაქტიკას შეფილდში ეწევა. გაერთიანებული სამეფოს მთავრობას ("მთავრობა") წარმოადგენს აგენტი ბ-ნი ჯ. გრენჯერი, საგარეო და თანამეგობრობის ოფისიდან.

3. მომჩივნები ასაჩივრებდნენ კონვენციის მე-8 და მე-14 მუხლების დარღვევას, რადგანაც ხელისუფლება აგრძელებდა მათი თითის ანაბეჭდების, უჯრედოვანი ნიმუშებისა და დნმ პროფილის შენახვას მას შემდეგ, რაც მომჩივანთა წინააღმდეგ არსებული სისხლის სამართლის საქმე დასრულდა მათი გამართლებით ან შეწყვეტილ იქნა.

4. საჩივრები მიეკუთვნა სასამართლოს მეოთხე სექციას (სასამართლოს რეგლამენტი, მუხლი 52 § 1). 2007 წლის 16 იანვარს სექციის პალატამ შემდეგი შემადგენლობით - ჟოსეფ კასადევალი, პრეზიდენტი, ნიკოლას ბრატცა, ჯოვანი ბონელო, კრისტაქ ტრაია, სტანისლავ პავლოვსკი, იან შიკუტა, პაივი ჰირველა და ლორენს ერლი, სექციის გამწესრიგებელი - იგი მისაღებად სცნო.

5. 2007 წლის 10 ივლისს პალატამ იურისდიქცია დათმო დიდი პალატის სასარგებლოდ, რაც არცერთ მხარეს არ გაუსაჩივრებია (კონვენციის მუხლი 30 და მუხლი 72).

6. დიდი პალატის შემადგენლობა განისაზღვრა კონვენციის 27-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებისა და რეგლამენტის 24-ე მუხლის მიხედვით.

7. როგორც მომჩივნებმა, ისე მთავრობამ წარმოადგინეს მოსაზრებები საქმის არსებით მხარესთან დაკავშირებით. ამასთანავე, მიღებულ იქნა მესამე მხარის არგუმენტები ქ-ნი ანა ფეარქლაუსაგან, ლიბერთის სახელით (სამოქალაქო თავისუფლებების ეროვნული საბჭო) და "ქოვინგთონ და ბერლინს" შპს, "ფრაივასი ინთერნეშენალის" სახელით, რომელსაც პრეზიდენტმა მიანიჭა უფლება ჩართულიყო წერილობით პროცედურაში (მუხლი 36, პარაგრაფი 2, მუხლი 44, პარაგრაფი 2). ორივე მხარემ უპასუხა ლიბერთის არგუმენტებს, ხოლო მთავრობამ ამასთანავე უპასუხა "ფრაივასი ინთერნეშენალის" კომენტარებსაც მუხლი 44, პარაგრაფი 5).

8. მოსმენა შედგა საჯაროდ, ადამიანის უფლებათა შენობაში, სტრასბურგში, 2008 წლის 27 თებერვალს (მუხლი 59§3).

სასამართლოს წინაშე წარსდგნენ:

(ა) მთავრობის სახელით

ქ-ნი ე. უილმოთი, წარმომადგენელი

ბ-ნი რაბინდერ სინგჰი, ქს

ბ-ნი ჯ. სტრაჩანი, დამცველი

ბ-ნი ნ. ფუსელი,

ქ-ნი მ. მაკფარლეინი,

ბ-ნი მ. პრიორი,

ბ-ნი ს. ბრამბლი,

ქ-ნი ე. რიისი,

ბ-ნი ს. სენი, მრჩეველები

ბ-ნი დ. გურლეი,

ბ-ნი დ. ლავდეი, დამკვირვებლები;

(ბ) მომჩივნების სახელით

ბ-ნი ს. კრაგი,

ბ-ნი ა. სუთერვალა, დამცველი,

ბ-ნი პ. მაი, ადვოკატი,

სასამართლომ მოისმინა ბ-ნი ს. კრაფისა და ბ-ნი რაბინდერ სინგჰ ქს მიმართვები და პასუხები მოსამართლეთა შეკითხვებზე.

ფაქტები

I. საქმის გარემოებები

9. მომჩივნები დაიბადნენ 1989 და 1963 წელს და ცხოვრობენ შეფილდში.

10. პირველი მომჩივანი, ბ-ნი ს. დააკავეს 2001 წლის 19 იანვარს თერთმეტი წლის ასაკში და ბრალად წაუყენეს ყაჩაღობის მცდელობა. მისი თითის ანაბეჭდები და დნმ ნიმუშები აიღეს და 2001 წლის 14 ივნისს იგი გამართლებულ იქნა.

11. მეორე მომჩივანი, ბ-ნი მაიკლ მარპერი დააკავეს 2001 წლის 13 მარტს და ბრალად წაუყენეს საკუთარი პარტნიორზე ზეწოლა. აღებულ იქნა მისი თითის ანაბეჭდები და დნმ ნიმუშები. საქმის წინასწარ განხილვამდე იგი და მისი პარტნიორი შერიგდნენ და სარჩელი გამოხმობილ იქნა. 2001 წლის 11 ივნისს, სამეფო პროკურატურამ (Crown Prosecution Service) მომჩივნის ადვოკატებს გაუგზავნა საქმის შეწყვეტის შესახებ შეტყობინება და 14 ივნისს საქმე ოფიციალურად შეწყდა.

12. ორივე მომჩივანმა მოითხოვა საკუთარი თითის ანაბეჭდებისა და დნმ ნიმუშების განადგურება, თუმცა პოლიციამ ორივეს უარი განუცხადა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. მომჩივნებმა მოითხოვეს ანაბეჭდებისა და ნიმუშების განადგურებაზე პოლიციის უარის იურიდიული გადახედვა. 2002 წლის 22 მარტს ადმინისტრაციულმა სასამართლომ (Rose LJ and Leveson J) უარი განაცხადა სარჩელების განხილვაზე [[2002] E EWHC 478 (Admin)].

13. 2002 წლის 12 სექტემბერს სააპელაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა ადმინისტრაციული სასამართლოს გადაწყვეტილება ორი ხმით (ლორდ ვულფ სჯ და უოლერ ლჯ) ერთის (სედლი ლჯ) წინააღმდეგ [[2003] EWCA Civ 1275]. დნმ ნიმუშების შენახვასთან დაკავშირებით ლორდ უოლერმა აღნიშნა შემდეგი:

"... თითის ანაბეჭდები და დნმ პროფილები ამჟღავნებენ მხოლოდ მცირე პერსონალურ ინფორმაციას. ფიზიკური ნიმუშები პოტენციურად შეიცავენ ბევრად უფრო ფართო და მრავალგზის უფრო პერსონალურ და დეტალურ ინფორმაციას. ჩვენ გვაშფოთებს ის ფაქტი, რომ შესაძლებელია მეცნიერებამ ოდესმე მიაღწიოს განვითარების იმ დონეს, როდესაც შესაძლებელი იქნება ნიმუშების იმდენად ღრმა ანალიზი, რომ მის საფუძველზე შესაძლებელი შეიქნება ინფორმაციის მიღება ინდივიდის მიერ გარკვეული ტიპის დანაშაულების ჩადენისაკენ მიდრეკილების შესახებ, ხოლო მუხლი, რომელზეც არის საუბარი (მუხლი 82, კანონი სისხლის სამართლის სასამართლოწარმოებისა და პოლიციის შესახებ, 2001 წელი), მისი არსებული ფორმულირებით იძლევა მონაცემების ამგვარად გამოყენების საშუალებას. ამასთანავე, შესაძლებელია კანონში შევიდეს ცვლილებები, რომელიც შესაძლებელს გახდის დნმ ნიმუშების გამოყენებას სხვა მიზნებისათვის და არ შემოიფარგლება მოცემულ მუხლში არსებული შეზღუდვებით. მეტიც, შესაძლებელია ითქვას, რომ დნმ ნიმუშების შენახვისას ახლაც კი არსებობს საფრთხე, რომ შესაძლებელია მათი კანონის საწინააღმეგოდ გამოყენება. ამიტომაც, მოცემული მიზნების მიღწევა შესაძლებელი იქნებოდა ნაკლები შეზღუდვებითაც ... რატომ არ არის შესაძლებელი მოცემული მიზნების მიღწევა პროფილების და არა დნმ ნიმუშების შენახვით?

ჩემი აზრით პასუხი ამ შეკითხვებზე შემდეგია. პირველ რიგში დნმ ნიმუშების შენახვა გვაძლევს საშუალებას (ა) შემოწმებულ იქნას დნმ მთლიანობა და შეფასდეს დნმ მონაცემთა ბაზის შემდგომი გამოყენების შესაძლებობა. (ბ) კიდევ ერთხელ იქნას გაანალიზებული დნმ პროფილის განახლების საშუალება იმ შემთხვევაში, თუ აღმოჩენილ იქნება ახალი მეთოდი, რომელიც საშუალებას მოგვცემს უფრო ზუსტად მოხდეს სხვადასვა ადამიანების დნმ შორის განსხვავებების აღნუსხვა. (გ) კიდევ ერთხელ მოხდეს გაანალიზება, ანუ შესაძლებელი შეიქნას დნმ სხვა მახასიათებლების განსაზღვრა და ამგვარად გამოყენებულ იქნას მონაცემთა ბაზაში ძებნის უპირატესობა სისწრაფის, მგრძნობელობისა და ღირებულების მხრივ. (დ) განხორციელდეს დამატებითი ანალიზი იმ შემთხვევაში, როდესაც ადამიანი ამტკიცებს, რომ ადგილი ჰქონდა სასამართლო შეცდომას. და (ე) ჩატარდეს დამატებითი ანლიზი, რათა გამოვლინდეს ინფორმაციის ანლიზისა თუ დამუშავების დროს დაშვებული შესაძლო შეცდომა. საჭიროა ჩატარდეს შედარებითი ანალიზი მოცემულ სარგებელსა და იმ საფრთხეებს შორის, რომელზეც მიუთითებს ლიბერთის საბჭო. მოცემულ საფრთხეებთან დაკავშირებით, ჩვენი პოზიცია გახლავთ შემდეგი: პირველ რიგში, კანონის ნებისმიერი ცვლილება უნდა თავისთავად შეესაბამებოდეს კონვენციის დებულებებს. მეორეს მხრივ, პრაქტიკის ნებისმიერი ცვლილება უნდა შეესაბამებოდეს კონვენციის დებულებებს და მესამე, დაუშებელია ცვლილებების იმთავითვე უკანონოდ მიჩნევა. ჩემი აზრით, აღნიშნული საფრთხეები არ არის დიდი და შედეგად ვერ გადასძალავენ დანაშაულის დასჯისა და პრევენციის მიზნის სარგებელს."

14. მოსამართლე სედლის მოსაზრებით, მიუხედავად გამონაკლისი ხასიათისა, პოლიციის უფროსი უნდა სარგებლობდეს უფლებით გაანადგუროს ინფორმაცია პირის შესახებ, რომელიც წესით უნდა ინახებოდეს, ყოველ ჯერზე, როდესაც მას შეექმნება შინაგანი რწმენა, რომ მოცემული პირი ეჭვისაგან თავისუფალია. მან აგრეთვე აღნიშნა, რომ განსხვავება დნმ ნიმუშსა და პროფილს შორის გახლავთ შემდეგი _ დნმ ნიმუშების შენახვის შემთხევაში, შესაძლებელია მომავალში მისგან უფრო მეტი ინფორმაციის მიღება ვიდრე ეს აქამდე იყო შესაძლებელი.

15. 2004 წლის 22 ივლისს, ლორდთა პალატამ არ განიხილა მომჩივანთა აპელაცია. ლორდმა სტეინმა, უმრავლესობის სახელით განაჩენში გაიხს...